Σήμερα

Το Κριάτσι είναι ένα πανέμορφο χωριό με θέα σε παραπόταμο του Εύηνου (Φίδαρη), βρίσκεται στις πλαγιές των σκεπασμένων από έλατα Βαρδουσίων. Εδώ συναντάται το μοναδικό και αξιοπρόσεκτο από δομικής απόψεως οικοδομικό σύμπλεγμα πέντε λιθόκτιστων σπιτιών σε σχήμα Ζ με κοινή ριχτή στέγη από πλάκες σχιστόλιθου, τα πέντε σπίτια συνδέονται μεταξύ τους με υπόγειο διάδρομο. Ίσως η ονομασία να έχει βλάχικη προέλευση και να σημαίνει "δημιούργημα" ή "κορυφή" ή "ράχη". Βόρεια και βορειοδυτικά του χωριού έχουν επισημανθεί ερείπια οχύρωσης και αρχαίων κτιρίων. Αξιοπρόσεχτος ο ενοριακός ναός του Αγ. Νικολάου ο οποίος πλαισιώνεται από τα γραφικά ξωκλήσια του χωριού της Παναγίας, του Αϊ-Λια και του Αϊ-Γιώργη.

Το Κριάτσι είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1250μ και καταλαμβάνει, ως προς το υψόμετρο, την 22η θέση πανελλαδικά, και την θέση στην Στερεά Ελλάδα σύμφωνα με το σχετικό Κατάλογο ελληνικών ορεινών χωριών της Βικιπαίδεια. Στον ίδιο κατάλογο που περιλαμβάνει χωριά πάνω από 1000μ υψόμετρο, μπορούμε να συνατήσουμε το Ψηλό Χωριό στην 44η θέση με 1190μ., την Αρτοτίνα στην 48η με 1180μ. και την Κερασιά στην 49η με 1170μ.

Το Κριάτσι (Τοπική Κοινότητα Κριατσίου - Δημοτική Ενότητα Βαρδουσίων), ανήκει στον δήμο Δωρίδος της Περιφερειακής Ενότητας Φωκίδας που βρίσκεται στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, σύμφωνα με τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας όπως διαμορφώθηκε με το "Πρόγραμμα Καλλικράτης". Η επίσημη ονομασία είναι "το Κριάτσιον". Έδρα του δήμου είναι το Λιδωρίκι και ανήκει στο γεωγραφικό διαμέρισμα Στερεάς Ελλάδας. Κατά την προηγούμενη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας με το "Σχέδιο Καποδίστριας", μέχρι το 2010, το Κριάτσι ανήκε στο Τοπικό Διαμέρισμα Κριατσίου, του πρώην Δήμου Βαρδουσίων του Νομού Φωκίδας. Ο πληθυσμός του σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είναι 43 κάτοικοι (το 2001 είχαν απογραφεί 82 κάτοικοι).

 

Χθες...

Με διάταγμα του Όθωνα [ΦΕΚ 16 - 06/04/1833], Ελλάδα χωρίζεται διοικητικά σε δέκα νομούς, ένας από τους οποίους είναι και ο νομός "Φωκίδος και Λοκρίδος" με πρωτεύουσα τα Σάλωνα. Μία από τις επαρχίες του νομού είναι η επαρχία Δωρίδας με πρωτεύουσα το "Λιδωρίκιον".

Κατά το διάστημα 1836-1869, η επαρχία Δωρίδας αποτελείται από τέσσερις δήμους:

  • Αιγιτίου με πρωτεύουσα το Λιδωρίκι.
  • Κροκυλείου με χειμερινή πρωτεύουσα τους Πενταγιούς και θερινή την Αρτοτίνα και τα χωριά Αγλαβίστα, Δρεστενά, Παλιοκάτουνο, Αβορίτι, Βλαχοβούνι, Κερασιά, Κουπάκι, Ζοργιάνο, Αλποχώρι, Ιτιά, Νούτσουμπρο,  Κριάτσι, Σουρούστι, Κοστάριτσα, Βοστινίτσα και το διαλυμένο πια, μοναστήρι του Προδρόμου.
  • Ποτιδανίας με πρωτεύουσα το Άνω Παλαιοξάρι.
  • Τολοφώνος με πρωτεύουσα τη Βιτρινίτσα.

Με διάταγμα του 1869 [ΦΕΚ 57 - 31/12/1869] στην επαρχία Δωρίδας ορίζονται οι εξής επτά δήμοι:

  • Ποτιδανίας με πρωτεύουσα το Άνω Παλαιοξάριο, αποτελούμενο από τα χωριά: Άνω Παλαιοξάρι, Κάτω Παλαιοξάρι, Περιθιώτισσα, Στύλια, Λυκοχώρι, Ζάμπια. Στο δήμο αυτό ανήκει και η μονή της Βαρνάκοβας.
  • Οινεώνος με πρωτεύουσα τα Κλιμάκια και αργότερα το Ευπάλιο, αποτελούμενο από τα χωριά: Κλιμάκια, Καρυά, Καρδάρα, Κάμπος, Παλαιόμυλος, Πιλάλα, Γκουμαίοι, Ομερεφέντη, Μανάγουλη, Λόγγος, Χασάναγα, Χιλιαδού, Μαλάματα, Σεργούλα, Καρούτια, Παλαιοχώρι.
  • Αιγιτίου με πρωτεύουσα το Λιδωρίκι, συμπεριλαμβανομένων των χωριών Λιδωρικίου, Σκαλούλας, Καρουτών, Λευκαδιτίου, Συκιάς, Αβόρου, Σεβεδίκου, Στρούζας, Βραίλας, Μαλανδρίνου.
  • Υαίας με πρωτεύουσα τη Γρανίτσα και τα χωριά: Γρανίτσα, Κλήμα, Τριβίδι, Κονιάκος, Λούτσοβος, Βοστονίτσα.
  • Κροκυλείου, με χειμερινή πρωτεύουσα το Παλαιοκάτουνο και θερινή τους Πενταγιούς, με τα χωριά: Παλαιοκάτουνο, Πενταγιοί, Αγλαβίστα, Κουπάκι, Ζοριάνο, Αλποχώρι, Δρεστενά.
  • Βρωμέας με πρωτεύουσα την Αρτοτίνα και τα χωριά Κριάτσι, Σουρούστι, Κερασιά, Νούτσομβρο, Κωστάριτσα.
  • Τολοφώνος με πρωτεύουσα τη Βιτρινίτσα και τα χωριά Κίσσελη, Βίδαβη, Πλέσσα, Σώταινα, μηλέα, Μάκρυσι, Μαραζά, Βελενίκος, Ξυλογαιδάρα.

Με νόμο του 1912 καταργήθηκαν οι παραπάνω δήμοι και συστάθηκαν κοινότητες.

Σύμφωνα με το "Σχέδιο Καποδίστριας" (Ν. 2539/1997) έγινε συνένωση κοινοτήτων σε μεγαλύτερους δήμους με σκοπό τη βελτιστοποίηση της δημόσιας διοίκησης στο επίπεδο της τοπικής αυτοδιοίκησης. Περιλάμβανε τους δήμους Βαρδουσίων, Ευπαλίου, Λιδωρικίου και Τολοφώνος. Η διοικητική διαίρεση που προέκυψε με το νόμο αυτό ίσχυσε μέχρι το τέλος του 2010, οπότε και αντικαταστάθηκε από τη νέα διοικητική διαίρεση που προβλέπει το "Πρόγραμμα Καλλικράτης". Ο σημερινός Δήμος Δωρίδος που συστάθηκε με το "Πρόγραμμα Καλλικράτης" (Ν. 3852/2010) προέκυψε από την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Βαρδουσίων, Ευπαλίου, Λιδωρικίου και Τολοφώνος. Αντιστοιχεί επακριβώς στην παλαιότερη Επαρχία Δωρίδας.

 

Συνοπτικά οι διοικητικές μεταβολές του χωριού είναι οι εξής:

  1. Κριάτσι - Ν. Φωκίδος και Λοκρίδος

    • 20/04/1835
      Ο οικισμός προσαρτάται στο δήμο Βωμέας
    • 05/11/1836
      Ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Βωμέας και προσαρτάται στο δήμο Κροκυλίου
  2. Κριάτσι - Ν. Φθιώτιδος και Φωκίδος

    • ΦΕΚ 57Α - 31/12/1869
      Ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Κροκυλίου και προσαρτάται στο δήμο Βωμέας
    • ΦΕΚ 261Α - 31/08/1912
      Ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Βωμέας και προσαρτάται στην κοινότητα Αρτοτίνας
    • ΦΕΚ 95Α - 03/05/1919
      Ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Αρτοτίνας και ορίζεται έδρα της κοινότητας Κριατσίου
    • ΦΕΚ 84Α - 03/04/1933
      Ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Κριατσίου και προσαρτάται στην κοινότητα Αρτοτίνας
    • ΦΕΚ 72Α - 31/03/1943
      Ο οικισμός αποσπάται από το νομό Φθιώτιδος και Φωκίδος και υπάγεται στο νομό Φωκίδας
    • ΦΕΚ 19Α - 26/01/1952
      Ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Αρτοτίνας και ορίζεται έδρα της κοινότητας Κριατσίου
    • ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997
      Ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Κριατσίου και προσαρτάται στο δήμο Βαρδουσίων
    • ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010
      Ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Βαρδουσίων και προσαρτάται στο δήμο Δωρίδος
  3. Κριάτσι - Ν. Φωκίδας

    Ο οικισμός αποσπάσθηκε στο νομό Φωκίδας από το νομό Φθιώτιδος και Φωκίδος

 

Πηγές: